.
Stortvloed aan diervriendelijke moties in Tweede Kamer
Woensdag 6 december, Marianne Thieme - Nooit eerder stond een landbouwdebat zozeer in het teken van dierenrechten en dierenwelzijn.
Dat mag geen oprisping zijn, we zullen het onderwerp aan de orde blijven stellen zolang dat nodig is. Morgen beantwoordt de minister de vragen uit de eerste termijn. Het ziet er naar uit dat er een stortvloed aan diervriendelijke moties ingediend gaat worden. Nu zullen de diervriendelijke partijen écht kleur moeten bekennen, we zullen het stemgedrag van de diverse fracties nauwlettend toetsen aan hun verkiezingsbeloften. Onderstaand mijn bijdrage in eerste termijn.
Meneer de voorzitter,
In de afgelopen jaren is in dit huis sprake geweest van een blok van fracties dat zichzelf duidde als de “landbouwcoalitie” van fracties die in grote eensgezindheid optrokken en tal van maatregelen door die wel in het belang waren van met name de intensieve veehouderij en de hobbyjacht, maar niet van dieren.
Minister Veerman zei vorige week in het Friese Terzool: “Het is niet goed voor de sector als de landbouwwoordvoerders in de Tweede kamer altijd ten gunste van de sector besluiten.” Ik heb van de minister begrepen dat hij eigenlijk vooral bedoelde dat er niet alleen naar boerenbelangen moet worden gekeken. Dit ondersteunen wij van harte.
Gelukkig denkt de kiezer daar niet anders over. Sinds 22 november is het landbouwblok haar vanzelfsprekende meerderheid in het parlement kwijt en zijn er tenminste 76 parlementariërs maar mogelijk zelfs 85 gelet op hun verkiezingsbeloften gehouden dieren daadwerkelijk tot hun recht te laten komen. Geen “toevallige meerderheden”zoals de premier meent te zien maar een meerderheid van partijen die de kiezer met nadruk beloofd hebben dat dieren een beter leven gaan krijgen als het aan hen ligt. En het ligt aan hen! Vandaag bespreken wij de landbouwbegroting en kunnen wij heel veel aan de leefomstandigheden van dieren doen. Zoals de kiezers dat gewild hebben.
Dieren kennen gevoelens, emoties en bewustzijn zoals breed wordt erkend in de wetenschap en samenleving. Dat legt de morele plicht op ons om ook zorgvuldig met dieren om te gaan (net als met mensen), en in het verlengde hiervan ook met het milieu en de natuur waarin wij én zij moeten leven. Wij streven er naar om in het wild levende dieren zoveel mogelijk met rust te laten. Daarom willen we ook dat het jachtverbod in natuurgebieden gehandhaafd blijft en wij willen van de minister weten of hij daartoe bereid is. Gehouden dieren moeten zo veel mogelijk in overeenstemming met hun aard kunnen leven. Verder willen wij het gebruik van dieren tot het meest noodzakelijke beperken. Omdat dieren een eigen waarde vertegenwoordigen los van hun nut voor de mens.
De dieren die in de landbouwbegroting centraal staan, worden meestal aangeduid als productiedieren, fokmateriaal, zelfs als ‘grondstof’, zoals minister van LNV ze vorig jaar noemde. Dat heeft ertoe geleid dat we in ons land – het meest veedichte land ter wereld- een pervers en tot in perfecte doelmatigheid georganiseerd productie- en vernietigingssysteem hebben ontwikkeld, waarin niet het leven centraal staat, maar geld. Platweg zijn we dieren gaan zien als grondstoffen waarmee geld te maken is. We weten van de FAO dat de veehouderij het milieu zwaarder belast dan het autoverkeer en een ontoelaatbaar zwaar beslag legt op gronden, lucht en water. We houden landbouwhuisdieren in ongekend grote aantallen onder erbarmelijke omstandigheden. Fokzeugen kunnen letterlijk hun kont niet keren.
Mestvarkens leven dicht tegen elkaar op een kale vloer met alleen een ijzeren ketting als afleidingsmateriaal. Hoe staat het met de Europese verplichting van daadwerkelijk functionerend afleidingsmateriaal zoals stro? Wanneer zal controle en handhaving op varkensbedrijven hierop starten.
1 handje stro voorkomt staartbijten. Is de minister eindelijk bereid het couperen van hun staarten en tanden niet langer toe te staan?
Slachtkuikens worden in Nederland in dichtheden boven de 20 dieren per m2 gehouden. In vrijwel alle landen, ook waar diverse kamerleden schamper over doen zoals Thailand of Brazilië, hebben kuikens meer ruimte. Is de minister bereid eindelijk te komen met deugdelijke welzijnseisen voor deze dieren? Eindelijk over te gaan tot een verbod op de legbatterij, ook als die ‘verrijkt’ genoemd wordt? Graag uw antwoord.
Zelfs voor het luxeproduct bont worden jaarlijks ruim 3 miljoen nertsen in kleine kooitjes gehouden en vergast. Is de minister bereid eindelijk een aanvang te nemen met het al zo lang beloofde nertsenfokverbod?
Onze overheid liet zich tot vorige week niet leiden door de morele afwijzing van de bio-industrie door de meerderheid van de bevolking, maar door degenen die er direct financieel belang bij hebben om de dieren op deze wijze te blijven uitbuiten.
Er zijn in het verleden al vele pogingen ondernomen door verontruste burgers en door dierenbeschermings- en milieu- en natuurbeschermingorganisaties om de bio-industrie in een dier- en milieuvriendelijke richting om te buigen. Ik wijs op het recente initiatief van Milieudefensie om de bio-industrie in dit huis fundamenteel ter discussie te stellen via een burgerinitiatief. Nog in 2001 pleitte een prominente CDA-er voor een radicale ommekeer, te realiseren binnen 3 jaar na nu!
Zo wordt in het rapport Toekomst voor de veehouderij van de denktank Wijffels in 2001 een toekomstbeeld voor het jaar 2010 ontworpen, waarin dieren met respect worden behandeld conform hun eigen gedragskenmerken, waarin veemarkten en lange-afstands-transporten niet voorkomen en de grondgebonden veehouderij een belangrijke rol speelt als beheerder van de open ruimte en van landschappelijke waarden. Aan de huisvesting en verzorging van de dieren moet -in 2010! - aan een vijftal randvoorwaarden worden voldaan om hun welzijn te garanderen. Een van de randvoorwaarden is de mogelijkheid voor dieren om hun natuurlijke gedrag te uiten: ‘scharrelmogelijkheden voor pluimvee, ruimte bieden voor de wroetbehoefte van varkens en koeien in de wei’, aldus de denktank van Wijffels.
De adviezen werden nog in hetzelfde jaar door de toenmalige minister van LNV overgenomen in het beleidsvoornemen Houden van Dieren.
Het is voor de dieren, maar ook voor de veehouderij als bedrijfstak, zeer te betreuren dat deze positieve ontwikkeling in 2002 abrupt is afgebroken. Het rapport van Wijffels verdween samen met Houden van Dieren in de la. Het lot van de dieren en de veehouderij werd geheel in handen gelegd van degenen die de bio-industrie hadden grootgemaakt, de krachtige sturing vanuit de overheid in de richting van een dier- en natuurvriendelijke veehouderij moest wijken voor een beleid waarin dierenwelzijn en het behoud van de natuur en milieu een ondergeschikte rol spelen.
We zijn nu vijf jaar verder, en 20 jaar terug in de tijd, waarin talrijke diervriendelijke beslissingen zijn teruggedraaid. Het voorgestelde nertsenfokverbod is in 2003 ongedaan gemaakt, de kooihuisvesting van legkippen bleef toegestaan, de kooihuisvesting van slachtkuikenmoederdieren bleef bestaan, het verbod op het onverdoofd castreren van biggen werd uitgesteld, de bescherming van dieren werd een taak voor de markt, de Flora en faunawet is geheel aan flarden geschoten naar de wensen van de jagers en tenslotte is er dan nog dit jaar de poging ondernomen om de Gezondheids- en welzijnswet voor Dieren om te vormen tot de Wet Dieren en dierlijke producten. Ik kan er 100 opnoemen, zoals u weet, maar zal dat nu niet doen. In uw brief van 5 juli jl. geeft u aan dat economische haalbaarheid de leidraad is bij het versnipperen van 30 miljoen eendagskuikens. Waarom wilt u ondanks kamervragen geen geld voor onderzoek vrijmaken om het levend versnipperen van tientallen miljoenen jonge haantjes te stoppen? Het versnipperen van leven is nl. geen economische maar ethische vraagstuk.
Ik wil weten van de minister of hij bereid is om in het lesprogramma voor de basisscholen over SMAAK, ook te vertellen over de herkomst van dieren in het menu van basisschoolkinderen en welk leven de dieren hebben gehad. Bent u bereid terug te komen op uw voornemen op de door deskundigen zeer ineffectief en dieronvriendelijke drukjacht op wilde zwijnen weer toe te staan voor de lol van 600 zwartwildjagers uit Hof, adel en de top van het bedrijfsleven? Bent u bereid eindelijk een wettelijk verbod in te stellen op het genetisch manipuleren van dieren voor sport, vermaak en voedselproductie nu zelfs het CDA zo’n verbod bepleit? Hoe kwam u tot het concept-besluit om de milieuregels voor de intensieve veehouderij in deze tijd van dramatische mondiale opwarming van de aarde verregaand te versoepelen, zodat deze bedrijven zich veel dichter bij natuurgebieden en bij woningen kunnen vestigen? 75% van de 10.000 intensieve veehouderijbedrijven hoeven voor hun uitbreidingsplannen niet langer vergunning aan te vragen. Dit in combinatie met de al eerder door het landbouwblok geforceerde extra versoepeling van de ammoniakwetgeving zal leiden tot een nog zwaardere belasting van woonomgeving en natuurgebieden. Wij willen de minister dringend verzoeken zijn steun aan het genoemde concept-Besluit in te trekken.
In 2016 zal 57% van de melkkoeien op stal staan en LNV staat er bij, kijkt er naar en laat het allemaal gebeuren. Daar zal nu iets aan moeten gebeuren en graag vernemen wij welke maatregelen u in gedachten heeft om het tij te keren.
Ik ga nu concreet in op een aantal thema’s.
1. De biologische veehouderij
Er is al jaren een kleine sector biologische en scharrelveehouderij. Daar zit nauwelijks groei in, omdat het prijsverschil met de producten van de intensieve veehouderij onethisch groot is. Dat prijsverschil bedraagt vaak 50 tot 80% of meer. De kleine biologische sector voert een ongelijke strijd tegen de intensieve veehouderij, omdat die goedkoper werkt vanwege de veel geringere ruimte die zij de dieren gunt, snel groeiende dierrassen inzet, goedkoper milieuonvriendelijk geproduceerd voer gebruikt, voedings- en geneesmiddelen toedient die de groei nog eens extra bevorderen enz. Hiertegen valt niet te concurreren. Als wij als samenleving echt willen dat onze voedselproductie dier- en milieuvriendelijk plaatsvindt, dan mag deze taak niet alleen drukken op de schouders van een groep vooruitstrevende consumenten met verantwoordelijksbesef, maar moet de biologische sector vanwege haar bijdrage aan dierenwelzijn en milieu door de overheid financieel gecompenseerd worden voor het prijsvoordeel dat de intensieve veehouderij met haar dieronvriendelijke en milieu-onvriendelijke manier van produceren behaalt. Een tijdelijke subsidie voor de omschakelingsperiode biedt hier geen enkel soelaas. Wij vragen de minister of hij hiertoe bereid is en zo ja, welke fiscale steunmaatregelen en subsidies hij als mogelijke oplossingen ziet om Nederland voor z’n biologische productie en consumptie meer gelijke tred te laten houden met omringende landen.
2. Plantaardige voeding
Een groot deel van de schaarse landbouwgrond is in gebruik voor de verbouw van veevoer. Regenwouden en andere natuurgebieden worden in landgrond omgezet, waarvan de oogst voor een flink deel naar de Nederlandse intensieve veehouderij gaat. De vleesproductie is een zeer verspillende manier om voedsel voor menselijke consumptie te produceren. Het zou voor de wereldvoedselvoorziening, maar ook voor het natuurbehoud, de drinkwatervoorziening en het energiegebruik in de wereld heilzaam zijn, indien mensen op een meer plantaardig consumptiepatroon zouden overgaan. Wij willen de minister vragen of hij bereid is om het gebruik van plantaardige voeding te bevorderen en op welke concrete en substantiële wijze.
Bent u bereid de vorming van een voorlichtingsbureau plantaardige voeding te stimuleren naar aanleiding van de aanbevelingen van het Profetas onderzoek. Bent u bereid de mogelijkheid te onderzoeken van een fiscale vrijstellingsregeling voor beleggingen in de transitieprocessen van dierlijke naar plantaardige voeding, zoals toegepast bij de GROENREGELING en beleggen in Kunst en cultuur?
3. Onverdoofd castreren
In Nederland worden biggen onverdoofd gecastreerd om 1 cent per kilo vlees te besparen.
In diverse landen in Europa (Engeland, Ierland, Noorwegen, Portugal en Spanje) worden alternatieven voor de onverdoofde castratie van biggen toegepast
In Australië vindt immunocastratie plaats. Wij willen de minister vragen om ook in Nederland op zeer korte termijn via wetgeving een eind te maken aan het onverdoofd castreren. Er zijn diverse methoden voor ontwikkeld, die eventueel in combinatie met elkaar gebruikt kunnen worden.
Kan de minister beloven dat er binnen de kortst mogelijke termijn verplichte, deskundige verdoving bij het castreren van biggen komt?
En dat daaropvolgend binnen een vastgestelde termijn gewerkt wordt aan de verplichting van geurdetectie aan de slachtlijn zodat castratie geheel verboden kan worden. Kan de minister die termijn aangeven?
4. Preventief inenten pluimvee
De minister beschouwt het preventief enten van risicovol pluimvee als een van de mooiste successen van zijn ministerschap. Het is de vraag of de handel dat ook vindt. Ons is een geval bekend van een pluimveehouder die in maart en april zijn pluimveestapel heeft laten enten, een moedige voorloper dus, die alle steun verdient. Helaas weigeren de slachthuizen het doden van zijn inmiddels uitgelegde legkippen, omdat ze inschatten dat ze deze dieren niet kwijt kunnen aan de handel. Is dit het voorland van de pluimveehouders die hun dieren preventief laten enten? Hoe rijmt de minister dit met zijn SUCCES en maakt dit niet duidelijk dat alleen verplichte vaccinatie de gerezen problemen kan indammen? Hoe kan de minister verantwoorden dat hobbydierhouders en bedrijfsmatige houders van biologische en vrije uitloopkippen de kosten van vaccinatie vooral zelf moeten dragen, terwijl de noodzaak daartoe wordt ingegeven door de belangen van de bio-industrie?
5. Doden van vissen
Vissen worden doorgaans zonder enige voorafgaande verdoving opengesneden of eerst onderkoeld en opengesneden of ze stikken na een langdurige doodstrijd. Er wordt al jaren onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van een snelle electrische bedwelming van vissen binnen één seconde. Imares heeft samen andere Europese instituten nu een dodingsapparaat ontwikkeld, dat geschikt is voor viskwekerijen en voor schepen. Kan de minister aangeven wanneer dit apparaat waarop jaren is gewacht, door bedrijven kan worden aangeschaft?
Handhaving
De behandeling van landbouwhuisdieren op de bedrijven, markten, tijdens transport en in de slachthuizen, het toezicht op de handel in exoten en de handhaving van milieuregels vereisen een permanente controle. De controlerende instanties hebben zoals in de afgelopen maanden diverse malen is aangetoond, structureel te weinig controle uitgeoefend.
Is de minister bereid om de frequentie van de controle op te voeren en de inspectiediensten op te dragen geen gedoogbeleid te voeren?
Ritueel slachten
De European Food and Safety Authority (EFSA) beschouwt in haar rapport Welfare aspects of Animal stunning and killing methods (2004) het verdoofd slachten, gelet op het dierenwelzijn en de erkenning van dieren als sentient beings in het verdrag van Amsterdam (1997) als de ethisch enig juiste methode. Ook de Federation of Veterinarians of Europe (FVE) verklaart dat het vooraf bedwelmen van slachtdieren onder alle omstandigheden geboden is. In enkele Europese landen, waaronder Nederland, is om religieuze redenen het onverdoofd slachten om religieuze redenen aan bepaalde bevolkingsgroepen toegestaan. Hiertoe diende tot voor kort wel telkens een behoefteverklaring ingediend te worden.
Het onverdoofd slachten heeft echter in de loop der jaren een bredere toepassing gekregen vanwege de export, toename van binnenlandse consumptie, maar ook om redenen van efficiency: een stroom werkt makkelijker dan twee. Dit heeft er toe geleid dat er routinematig op grote schaal onverdoofd geslacht wordt en dat dit vlees voor een deel in het reguliere circuit terechtkomt, voorzover het niet als halalvlees kan worden afgezet. Wie in Nederland in een slagerij vlees koopt, kan er niet op vertrouwen dat dit conform de geest van de Nederlandse wetgeving afkomstig is van verdoofd geslachte dieren. Om het allemaal nog gemakkelijker te maken is onlangs de behoefteverklaring afgeschaft.
Wij vinden deze gang van zaken onacceptabel. Wij vinden dat de overheid uiteindelijk verantwoordelijk is voor het naleven van de wet en dient in te grijpen wanneer dat niet het gebeurt. Wij vragen de minister of hij het hiermee eens is en of hij hiernaar wil handelen.
Verder vragen wij de minister of hij bereid is het onverdoofd slachten te verbieden. Een groeiend aantal moslims vindt onverdoofd slachten onacceptabel. We merken voor de duidelijkheid nog eens op dat wij geen bezwaren hebben tegen het ritueel slachten, mits dit gepaard gaat met bedwelming vooraf en er op het etiket staat dat het gaat om halalvlees. Is de minister bereid om een deze etikettering te verplichten?
Tot slot. Ik ben in de beleving van sommigen misschien lang aan het woord geweest. Maar ik heb maar een heel klein deel van de problemen waarmee dieren worstelen kunnen belichten. Er zal in dit huis meer tijd en meer ruimte moeten worden vrijgemaakt om dieren letterlijk tot hun recht te laten komen. Ik ben blij vandaag tijdens het debat gemerkt te hebben dat er steeds meer collega’s in het parlement zijn die er net zo over denken. Wij zullen er met hen alles aan doen om Nederland een diervriendelijker land te maken en dus blijven wij van mening dat er een eind moet komen aan de bio-industrie.
.
|
